Hoofdvaarweg Lemmer–Delfzijl (HLD)
Algemeen
| Route | De Hoofdvaarweg Lemmer–Delfzijl (HLD) is een van de meest vitale logistieke aders van Noord-Nederland. De vaarweg begint in het westen bij Lemmer (IJsselmeerkust), voert via het Prinses Margrietkanaal door het Friese merengebied, vervolgens via het Van Starkenborghkanaal door de provincie Groningen, en eindigt met het Eemskanaal bij de zeehaven van Delfzijl. |
| Totale lengte | 118 kilometer |
| Segmenten |
1. Prinses Margrietkanaal (Lemmer – Friese merengebied) 2. Van Starkenborghkanaal (Fryslân – Groningen) 3. Eemskanaal (Groningen – Delfzijl / Eems-estuarium) |
| Kunstwerken | 28 bruggen (waarvan een groot deel beweegbaar) en 4 sluiscomplexen |
| Beheer | Rijkswaterstaat (overgenomen van de provincies Fryslân en Groningen in 2014) |
| Doel modernisering | Geschikt maken voor klasse Va-schepen – essentieel voor de concurrentiepositie van de Noord-Nederlandse economie |
Nautische afmetingen (maximaal toegestaan)
| Vaarwegsegment | Max. lengte | Max. breedte | Max. diepgang |
|---|---|---|---|
| Prinses Margrietkanaal | 110,00 m | 11,50 m | 3,20 m |
| Van Starkenborghkanaal | 110,00 m | 11,50 m | 3,20 m |
| Eemskanaal (Groningen – Woldbrug) | 144,00 m | 13,00 m | 4,50 m |
| Eemskanaal (Woldbrug – Zeesluizen Farmsum) | 144,00 m | 13,00 m | 5,00 m |
Waterdiepte fluctueert tussen -3,50 en -5,80 m ten opzichte van het Kanaalpeil (KP). Baggerwerkzaamheden gepland 2026–2029.
Sluiscomplexen
| Prinses Margrietsluis (Lemmer) | Toegangspoort vanaf het IJsselmeer; reguleert instroom in het Friese boezemsysteem. |
| Gaarkeukensluis | Op de grens Fryslân–Groningen; belangrijke regelsluis in het Van Starkenborghkanaal. |
| Oostersluis (Groningen) | Knooppunt aan de oostkant van de stad; markeert de overgang naar het Eemskanaal. |
| Zeesluizen Farmsum (Delfzijl) | Scheidt de vaarweg van de getijdenwateren van de Eems; cruciaal voor de zeehaven. Tevens functie tegen zoutindringing en vismigratie. Geopend 24/7. |
| Laatste schutting | Moet uiterlijk 30 minuten voor het einde van de bedieningstijd aanvangen. |
Bedieningstijden sluizen & bruggen
| Object / Locatie | Maandag | Dinsdag – Vrijdag | Zaterdag | Zondag |
|---|---|---|---|---|
| Prinses Margrietsluis, Bruggen Schuilenburg & Stroobos | 06:00 – 23:59 | 00:00 – 23:59 | 00:00 – 22:00 | 06:00 – 22:00 |
| Van Starkenborghkanaal (algemeen) | Vanaf 06:00 | 24 uur per dag | Tot 20:00 | 09:00–19:00 (zomer) / tot 17:00 (winter) |
| Eemskanaal (algemeen) | Vanaf 06:00 | 24 uur per dag | Tot 20:00 | 09:00–19:00 (zomer) / tot 17:00 (winter) |
| Zeesluizen Farmsum | 24/7 | 24/7 | 24/7 | 24/7 |
Op feestdagen geldt doorgaans het regime van een normale dag, met uitzondering van Kerst en Nieuwjaar (geen bediening, behalve Farmsum).
Contact en communicatie voor schippers
| Sector Prinses Margrietkanaal | |
|---|---|
| Prinses Margrietsluis | 088-797 5555 |
| Sluis Terhorne | 0566-689209 |
| Oude Schouw | 088-797 55 61 |
| Bruggen Bergum, Schuilenburg, Kootstertille & Stroobos | 088-797 55 60 |
| Brug Blauwverlaat | 0512-47 12 26 |
| Sector Van Starkenborghkanaal | |
| Post Gaarkeuken (Eibersburen, Zuidhorn, Aduard, Dorkwerderbrug) | 0594-21 23 03 |
| Post Oostersluis (Paddepoelsterbrug, Gerrit Krolbrug) | 050-541 00 97 |
| Busbaanbrug Groningen | 050-318 85 00 (aanvraag 24 uur vooraf verplicht) |
| Sector Eemskanaal | |
| CP Farmsum (Bloemhofbrug & Woldbrug) | 0596-63 38 61 |
| Eewerderbrug Appingedam | 0596-62 66 62 |
| Zeesluizen Farmsum | 0596-63 38 60 |
Vaarregels en nautische veiligheid
| Snelheid (algemeen) | Max. 12,5 km/u voor schepen met geringe diepgang |
| Snelheid (diepgang 1,80 – 2,70 m) | Max. 11 km/u |
| Snelheid (diepgang > 2,70 m) | Max. 9 km/u |
| Ingangsdatum | Per 1 februari 2024 zijn deze snelheidsregimes van kracht op het Prinses Margrietkanaal, Van Starkenborghkanaal en Eemskanaal. |
| Voorbijloopverbod | Op specifieke nauwe secties bij bruggen en onoverzichtelijke bochten geldt een verbod tot voorbijlopen. |
| Staande Mast Route | De HLD is onderdeel van de Staande Mast Route. Let op: tussen de Paddepoelsterbrug en de Oostersluis (Van Starkenborghkanaal) is varen met staande mast niet toegestaan. Schippers dienen de route door de stad Groningen te volgen (bediening via gemeente Groningen / post Eelderbrug). |
| Regelgeving | Besluit administratieve bepalingen scheepvaartverkeer (BABSV) en lokale verkeersbesluiten aanvullend op het Binnenvaartpolitiereglement (BPR). |
Actuele situatie & bijzonderheden
⚠️ Brug Uitwellingerga (tijdelijk): Doorvaarthoogte beperkt tot 7,10 meter. Schepen hoger dan 7,10 m (incl. Staande Mast Route) moeten omvaren. Verwacht herstel: 2028 (na plaatsing tunnelbuis). Nieuwe beweegbare brug gereed in 2031.
⚠️ Kleine kolk Farmsum: Gestremd voor onderzoek. Tijdens renovatie 2029–2031 uitsluitend gebruik Grote kolk mogelijk; verwacht wachttijden.
| IJsgang / vaarverbod | Bij intredende dooi en drijfijs vanuit de Friese meren kan Rijkswaterstaat een vaarverbod instellen voor schepen < 20 meter (risico motorpech door ijsafsluiting koelsystemen). |
| Actuele informatie |
Vaarweginformatie.nl Berichten aan de Scheepvaart (BAS) |
Toekomstige projecten – Aanpak HLD (2026–2050)
| Project | Status / Kenmerken | Planning realisatie |
|---|---|---|
| Gerrit Krolbrug (Groningen) | Nieuwe hefbrug; doorvaarthoogte gesloten: 4,5 m (30% minder brugopeningen). Twee vaste loopbruggen voor fietsers/voetgangers op 9,7 m hoogte. | Bouw start begin 2027; openstelling najaar 2029 |
| Brug Spannenburg (N354, Fryslân) | Beweegbare brug met doorvaarthoogte 9,10 m in gesloten toestand; ca. 90% van de scheepvaart kan passeren zonder opening. Bouw ten westen van bestaande brug. | Planuitwerking gestart sept. 2025; realisatie 2033–2034 |
| Brug Uitwellingerga (Fryslân) | Beweegbare brug is verwijderd; tijdelijke vaste brug aanwezig (max. hoogte 7,10 m). Tunnelbuis Prinses Margriettunnel verwacht in 2028. | Nieuwe beweegbare brug gereed 2031 |
| Brug Oude Schouw (tussen Irnsum en Akkrum) | Huidige brug: 1 rijstrook, gewichtsbeperking 37 ton. Nieuwe draaibrug met doorvaarthoogte 7,40 m. Huidige brug wordt eerst volledig verwijderd. | Realisatie 2031–2033 |
| Brug Kootstertille (N369, Fryslân) | Keuze tussen beweegbare brug (7,40 m) of vaste brug (9,10 m) nog niet definitief. Planuitwerkingsfase lopend. | Realisatie 2028–2030 |
| Renovatie Zeesluizen Farmsum | Sluis uit 1958 vertoont veroudering beton en werktuigbouwkundige installaties. Kleine kolk nu gestremd. Functie: scheepvaart, waterveiligheid, zoutindringing, vismigratie. | Hoofdrenovatie 2029–2031 |
| Baggeronderhoud vaargeul | Ca. 180.000–200.000 m³ baggerspecie; 14 locaties met acute ondieptes; verwijdering autowrakken en obstructies. Aanbesteding gestart. | 2026–2029 |
| Variabel onderhoud kunstwerken | Raamovereenkomst voor flexibel onderhoud pompen, cilinders, trekkabels en elektrische installaties. Gestart januari 2026. Looptijd: 4 jaar. | Lopend t/m 2030 |
In februari 2026 zijn gerichte inspecties uitgevoerd aan de Noordzeebrug; staalkabels brug Zuidhorn preventief vervangen.
Samenvatting voor de schipper
| Beroepsvaart (lange termijn) | Robuustere, diepere verbinding met minder brugopeningen door verhoogde kunstwerken. Geschikt voor klasse Va-schepen na voltooiing programma. |
| Beroepsvaart (korte termijn) | Significante hinder door vervangingsprojecten en baggerwerkzaamheden, met name tot 2030. |
| Pleziervaart / Staande Mast Route | Rekening houden met structurele onderbrekingen. Kritieke punten: Uitwellingerga (max. 7,10 m t/m 2031) en beperkingen in de stad Groningen. Zorgvuldige planning vereist. |
Alle vaarwegen
Deel deze pagina
Facebook
Pinterest
Reddit
X
Threads